İranda etirazlar – Pəhləvi şişirdilir

İranda 2025 ci ilin dekabrından etibarən iqtisadi çətinliklər səbəbindən başlayan və tezliklə ölkə üzrə genişmiqyaslı sosial etirazlara çevrilən hərəkatda Rza Pəhləvi — İranın sonuncu şahının oğlu — müxtəlif baxışlarla gündəmə gəlir.

Bakupost.az “Reuters”ə istinadən xəbər verir ki, təhlilçilər və ictimai rəylər Pəhləvinin bu prosesdəki rolunu müxtəlif aspektlərdən dəyərləndirirlər.

Pəhləvi son günlər etirazların onun başlatdığını iddia edib və insanları aksiyaları davam etdirməyə çağırıb. O, etirazların uğur qazanması üçün həm daxildə, həm də beynəlxalq təzyiqin artmasının vacibliyini bildirir və İranın mövcud siyasi sisteminin zəiflədiyini iddia edib. O da deyilir ki, Rza Pəhləvi xalq hərəkatlarını “təmsil etməyə” çalışaraq, xalqın real ağrılarını düzgün əks etdirməyib və bəzi hallarda hərəkatı “xarici siyasi maraqlar” üçün istifadə edib.

Bəzi müşahidəçilər hesab edir ki, etirazlar zamanı Pəhləvinin adı səsləndirilsə də, bu, onun lider kimi geniş dəstəyi olduğu anlamına gəlmir. Xaricdə yaşayan müxalif qruplar arasında Pəhləvinin və digər təşkilatların mövqeyi dəhşətli şəkildə parçalanıb və birləşdirici bir liderlik görüntüsü yaranmayıb. Belə mübahisələr, mühacir qüvvələri ilə bağlı fikir ayrılıqlarını daha da dərinləşdirir.

Əsas tənqidlərdən biri də odur ki, bəzi müxalif dairələr Pəhləvini demokratik dəyişikliklərin namizədi kimi təqdim etməklə real daxili dəstəyin həcmini şişirdir. Analitiklər qeyd edirlər ki, İran daxilində geniş ictimai dəstək olmadan xaricdən verilən çağırışlar müxalifətin etibarını tam şəkildə əks etdirmir və bu, qarşıdurmanın daha da mürəkkəbləşməsinə səbəb ola bilər.

Bu baxış qarşısında bir sıra siyasətçi və ekspertlər Pəhləvinin xarici siyasi dəstək axtarışını tənqid edir. Bəzi analitiklər isə hesab edir ki, onun mövqeyi İran daxilindəki müxtəlif etnik və sosial qrupların reallığını tam əks etdirmir və etirazların daha inklüziv, demokratik və yerli təşəbbüslərlə idarə olunması lazım olduğunu vurğulayırlar.

Ekspertlər misal çəkir ki, əvvəllər təşkil olunan “Qadın, həyat, azadlıq” kimi hərəkatlar öz təbii liderləri olmadan, müxtəlif sosial qruplardan gələn insanlarla genişlənib. O da qeyd edilir ki, Pəhləvi və ona yaxın media orqanları bu hərəkatı mərkəzləşdirilmiş bir “lider” hekayəsinə çevirib, bu isə bəzi iştirakçılarda narazılıq yaradıb.

İddiaya görə, Rza Pəhləvi öz mövqeyini şişirdərək, hərəkatı sadələşdirilmiş bir “qəhrəman-düşmən” hekayəsinə çevirib. Bu da həqiqətin əks olunmasına mane olub.

Rza Pəhləvini, həm də bu media qurumlarını xalq ağrısını istifadə edərək öz siyasi mövqelərini gücləndirməkdə günahlandırır. Eyni zamanda xatırladır ki, xalq xilaskar yox, ədalət və ləyaqət istəyir.

Cavid, BakuPost