Dünya miqyasında adambaşına düşən tələbə sayına (və ya hər 100 min əhaliyə düşən ali təhsilli/tələbə nisbətinə) görə lider ölkələr əsasən təhsilə böyük investisiya qoyan, gənc demoqrafiyaya malik və ya çox sayda beynəlxalq tələbə qəbul edən dövlətlərdir.
Beynəlxalq reytinqlərə (OECD və UNESCO məlumatları əsasında) görə adambaşına düşən ümumi tələbə və ali təhsil göstəriciləri üzrə dünyanın əsas lider ölkələri aşağıdakılardır:
İlk sırada Cənubi Koreya gəlir. Bu ölkə gənc nəslin (25-34 yaş) arasında ali təhsil alma dərəcəsinə görə dünya lideridir (70 faiz). Kanada isə əhalinin ümumi ali təhsil göstəricilərinə görə 65 faizlə (25-64 yaş qrupunda) dünyada birinci yerdədir. Həm yerli əhalinin universitetə yönəlmə səviyyəsi, həm də çoxsaylı əcnəbi tələbə axını bu göstəricini zirvədə saxlayır.
Rusiya da hər 1000 nəfərə və ya 100 min nəfərə düşən tələbə sayına görə ön sıralarda qərarlaşıb. Burada yaşlı və orta nəsil arasında ali təhsillilərin payı 50 faizdən çoxdur.
İrlandiyada yetkin əhali arasında ali təhsillilərin payı 58 faizdir.
Yaponiyada isə əhalinin 57 faizi ali təhsillidir. Kiçik Lüksemburq isə hər tələbə üçün ayrılan maliyyə xərclərinə görə dünya birincisidir. Bu ölkədə universitet tələbələrinin hər ikisindən biri əcnəbidir, təxminən 48 faiz.
ABŞ isə tələbələrin ümumi sayına və ölkəyə gələn beynəlxalq tələbə sıxlığına görə qlobal mərkəzdir. Burada 1.1 milyondan çox xarici tələbə təhsil alır.
Yüksək texnoloji təhsil sistemləri sayəsində əhalinin hər 100 min nəfərinə düşən tələbə aktivliyində qlobal elitaya daxil olan digər iki ölkə isə Sinqapur və Yeni Zelandiyadır.
Azərbaycana gəldikdə, son illərdə ali təhsilə qəbul planının və universitetlərin sayının artırılması nəticəsində tələbə sayında müəyyən artım dinamikası müşahidə olunur.
2025/2026-cı tədris ilində ölkədə ali təhsil müəssisələri və doktoranturada təhsil alanların ümumi sayı rekord həddə — 273,4 min nəfərə yüksəlib. Rəsmi statistikaya görə, Azərbaycanda ali təhsil alan tələbə sayı ölkə əhalisinin 2.4 faizini təşkil edir. 100 min əhaliyə düşən tələbə sayı isə Azərbaycanda təxminən 2600 - 2700 tələbə civarındadır.
Bu göstəricilərə görə Azərbaycan qlobal siyahıda orta sıralarda qərarlaşıb.
Rüfət Sultan,
BakuPost