Tibb işçilərinin maaş artımı səhiyyədə nəyi dəyişəcək?

İslahatın əhəmiyyəti yalnız həkim və digər tibb işçilərinin daha yüksək maaş almasından ibarət deyil. Yeni sistemin əsas hədəflərindən biri səhiyyənin uzun illərdir üzləşdiyi bir sıra problemlərin, xüsusilə regionlarda həkim çatışmazlığının aradan qaldırılması, tibbi xidmətin keyfiyyətinin yüksəldilməsi və tibb işçilərinin dövlət səhiyyə müəssisələrində işləməyə marağının artırılmasıdır.

Səhiyyə sisteminin əsas problemlərindən biri ixtisaslı həkimlərin dövlət tibb müəssisələrindən özəl sektora keçməsi və ya paralel şəkildə bir neçə müəssisədə işləmək məcburiyyətində qalmasıdır. Bunun əsas səbəblərindən biri əməkhaqqı ilə bağlı olub.

Yeni sistemdə bəzi ixtisaslar üzrə maaşların 50-100 faizdən çox artırılması bu baxımdan ciddi dəyişiklik yarada bilər.

Məsələn, ilkin səhiyyə xidmətində çalışan ailə və sahə həkimlərinin aylıq əməkhaqqı 1150 manatdan 2000 manata çatdırılır. Təcili tibbi yardım şöbələrində çalışan bəzi həkimlərin maaşı isə 3000 manatadək yüksəlir.

Bu, dövlət səhiyyə müəssisələrində işləməyin maddi baxımdan daha cəlbedici olması üçün mühüm addımdır.

İslahatın diqqətçəkən tərəflərindən biri regionlara xüsusi yanaşmanın tətbiq edilməsidir.

Uzun illərdir Azərbaycanın bir sıra rayonlarında dar ixtisaslı həkimlərin çatışmazlığı müşahidə olunur. Bunun əsas səbəblərindən biri mütəxəssislərin Bakı və digər böyük şəhərlərdə işləməyə üstünlük verməsidir.

Bakı, Abşeron, Sumqayıt və Gəncə istisna olmaqla, digər şəhər və rayonlarda kadr çatışmazlığı olan ixtisaslar üzrə xüsusi əlavələr nəzərdə tutulur.

Ən böyük artımlardan biri uşaq anestezioloq-reanimatoloqlarına şamil edilir. Onların aylıq əməkhaqqı 1450 manatdan 3000 manata yüksəldilir. Bu, 107 faiz artım deməkdir.

Neonatoloqların maaşı 1450 manatdan 2400 manata, hemodializ həkimlərinin əməkhaqqı isə 1450 manatdan 2250 manata çatdırılır.

Mama-ginekologiya, neyrocərrahiyyə, uşaq cərrahiyyəsi, ürək-damar cərrahiyyəsi, üz-çənə cərrahiyyəsi və travmatologiya kimi sahələr üzrə də əlavə stimullaşdırıcı mexanizmlər tətbiq edilir.

Üstəlik, regionlarda çalışan müəyyən ixtisaslı həkimlərin fəaliyyət nəticələrinə görə aldıqları əlavə ödənişlərə 1,3 əmsal tətbiq ediləcək.

Bu mexanizm real nəticə verərsə, paytaxtla regionlar arasında tibbi xidmətə çıxış imkanlarındakı fərqin azalmasına səbəb ola bilər.

Yeni sistemin mühüm yeniliklərindən biri əməkhaqqının yalnız vəzifə və iş saatına deyil, fəaliyyət və keyfiyyət göstəricilərinə də bağlanmasıdır.

Həkimlərin həvəsləndirici ödənişlərinin göstərilən tibbi xidmətin keyfiyyəti və pasiyent məmnunluğu ilə əlaqələndirilməsi nəzərdə tutulur.

Başqa sözlə, prinsip yalnız “daha çox işləyən daha çox qazansın” deyil, eyni zamanda “daha keyfiyyətli xidmət göstərən daha çox qazansın” yanaşmasına doğru dəyişir.

Bu mexanizm düzgün və şəffaf tətbiq edilərsə, pasiyent-həkim münasibətlərinə də təsir göstərə bilər. Çünki həkimin maddi stimullaşdırılmasında pasiyent məmnunluğunun nəzərə alınması xidmət mədəniyyətinin yüksəldilməsini təşviq edə bilər.

Burada əsas məsələ qiymətləndirmə mexanizminin nə dərəcədə obyektiv qurulacağıdır. Pasiyent məmnunluğu subyektiv amillərdən də asılı olduğundan, həkimin fəaliyyətinin yalnız şikayət və ya məmnunluq göstəriciləri ilə deyil, tibbi nəticələr və peşəkar meyarlarla birlikdə qiymətləndirilməsi vacibdir.

36 mindən çox orta tibb işçisinin əməkhaqqının 17 faiz, 20 mindən artıq kiçik tibb işçisinin maaşının isə 18 faiz artırılması nəzərdə tutulur.

Baş tibb bacıları üçün artım daha yüksəkdir. Məsələn, 3B kateqoriyalı tibb müəssisəsində baş tibb bacısının aylıq əməkhaqqı 1454 manatdan 2125 manata yüksəlir.

Bu məqam xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki səhiyyənin keyfiyyəti yalnız həkimin peşəkarlığından asılı deyil. Tibb bacısından sanitar heyətə qədər bütün sistemin işi pasiyentin aldığı xidmətin keyfiyyətinə birbaşa təsir göstərir.

TƏBİB sistemi üzrə əməkhaqqı fondunun illik 189 milyon manat artırılması dövlətin səhiyyədə insan kapitalına əhəmiyyətli əlavə vəsait yönəltməsi deməkdir.

Əsas nəticə bir neçə ildən sonra görünəcək: regionlarda vakant həkim yerləri azalacaqmı, dövlət xəstəxanalarından özəl sektora kadr axını zəifləyəcəkmi, təcili tibbi yardım və ilkin səhiyyədə xidmət yaxşılaşacaqmı, pasiyentlərin narazılığı azalacaqmı?

Məhz bu göstəricilər 189 milyon manatlıq əlavə maliyyələşmənin səhiyyə sisteminə real təsirini müəyyən edəcək.

Tibb işçilərinin əməkhaqqının artırılması mühüm addımdır. Xüsusilə regionlarda işləyən və yüksək məsuliyyət daşıyan həkimlərin maaşlarının əhəmiyyətli dərəcədə yüksəldilməsi kadr probleminin həllinə ciddi stimul verə bilər.

Xəstəxanaların maddi-texniki təminatı, həkimlərin iş yükü, davamlı tibbi təhsil, idarəetmənin keyfiyyəti, dərman və tibbi avadanlıqlara çıxış, eləcə də fəaliyyətin obyektiv qiymətləndirilməsi paralel şəkildə inkişaf etməlidir.

Yeni əməkhaqqı sistemi bu tədbirlərlə müşayiət olunarsa, söhbət sadəcə tibb işçilərinin gəlirlərinin artırılmasından deyil, Azərbaycan səhiyyəsində daha geniş kadr və xidmət keyfiyyəti islahatından gedə bilər.

Ən mühüm nəticə isə vətəndaşın bunu gündəlik həyatda hiss etməsi olacaq: həkim tapmaq asanlaşacaqsa, region sakini müalicə üçün Bakıya gəlmək məcburiyyətində qalmayacaqsa və dövlət xəstəxanasında göstərilən xidmətin keyfiyyəti yüksələcəksə, maaş artımı öz əsas məqsədinə çatmış olacaq.