ABŞ-də noyabrın 3-də keçirilən aralıq seçkilər prezident Donald Trampın rəhbərlik etdiyi Respublikaçılar Partiyası üçün ciddi siyasi itkilərlə nəticələnib. Demokratlar həm Nümayəndələr Palatasında, həm də Senatda çoxluğu əldə edərək Konqresə nəzarəti ələ keçiriblər.
“Bakupost” xəbər verir ki, Associated Press agentliyinin məlumatına görə, demokratlar təkcə ənənəvi olaraq onları dəstəkləyən ştatlarda deyil, respublikaçıların uzun illər üstünlük qazandığı bölgələrdə də mühüm qələbələr əldə ediblər. Bu nəticələr Trampın prezidentliyinin qalan iki ilində Ağ Evlə Konqres arasındakı münasibətləri ciddi şəkildə dəyişə bilər.
Respublikaçıların ənənəvi qalalarında məğlubiyyət
Seçkilərin diqqətçəkən nəticələrindən biri respublikaçıların ənənəvi dayaq məntəqəsi sayılan ştatlarda demokratların irəliləməsidir.
Demokrat namizədlər Texas, Kanzas, Ayova, Ohayo, Men, Şimali Karolina və Cənubi Karolinada Senat seçkilərində qələbə qazanıblar. Xüsusilə Kanzasda təxminən bir əsrdən sonra demokrat namizədin senator seçilməsi diqqət çəkir.
Texasda da siyasi mənzərə dəyişib. Demokrat Ceyms Talariko Senata seçilib. Ştatın qubernatorluğu uğrunda mübarizədə isə demokrat Cina Hinohosa qalib gəlib.
Ayova və Ohayoda da demokratlar qubernator vəzifəsini respublikaçılardan alıblar. Bu nəticələr seçicilərin bir hissəsinin 2024-cü il prezident seçkilərindəki siyasi mövqeyini dəyişdiyini göstərir.
Seçiciləri nə narazı salıb?
Seçkilərin əsas mövzuları iqtisadi vəziyyət, bahalaşma, yaşayış xərclərinin artması, İranla müharibə və dövlət idarəçiliyinə dair narazılıqlar olub.
Associated Press-in seçici sorğusuna əsasən, səsvermədə iştirak edənlərin əhəmiyyətli hissəsi yüksək qiymətlərə görə Tramp administrasiyasını məsuliyyətli sayıb və Konqresin prezident üzərində nəzarətini gücləndirməsini istəyib.
2024-cü ildə Trampın qələbəsində mühüm rol oynayan bəzi seçici qruplarında da dəyişiklik müşahidə edilib. Xüsusilə gənclər və ispandilli seçicilər arasında demokratlara dəstəyin artması diqqət çəkib.
Tramp məğlubiyyətə necə reaksiya verib?
Donald Tramp seçkilərin nəticələrini qəbul etməyə hazır olduğunu bildirib. O, demokratların uğurlu kampaniya apardığını etiraf etsə də, respublikaçıların məğlubiyyətini öz siyasətinə verilmiş mənfi qiymət kimi qəbul etmədiyini söyləyib.
Prezident bəzi namizədlərin uğursuzluğunu onların seçki kampaniyaları ilə əlaqələndirib.
Lakin Associated Press-in məlumatına görə, respublikaçı seçki qərargahlarındakı bəzi rəsmilər məğlubiyyətlərin səbəbini məhz Tramp administrasiyasının siyasətində, xüsusilə iqtisadi problemlər və İranla müharibəyə münasibətdə görürlər.
Konqresdə çoxluğun dəyişməsi nə deməkdir?
Seçkilərdən sonra Tramp administrasiyasının qanunvericilik təşəbbüslərini həyata keçirməsi çətinləşə bilər.
Konqresin hər iki palatasında demokratların çoxluq əldə etməsi prezidentin vergi, büdcə, miqrasiya və digər daxili siyasət təşəbbüslərinin qəbulunda yeni maneələr yaradır.
Bundan başqa, demokratlar Konqres komitələri vasitəsilə Ağ Evin fəaliyyətinə nəzarəti gücləndirmək, administrasiya rəsmilərini dinləmələrə çağırmaq və müxtəlif məsələlərlə bağlı araşdırmalar aparmaq imkanı qazanırlar.
Senatın nəzarətə götürülməsi isə Trampın yüksək vəzifələrə, o cümlədən federal məhkəmələrə təqdim etdiyi namizədlərin təsdiqlənməsinə birbaşa təsir göstərə bilər.
ABŞ siyasətində yeni mərhələ
2026-cı ilin aralıq seçkiləri ABŞ-də siyasi qüvvələr nisbətini dəyişib. Respublikaçılar Ağ Evə nəzarəti saxlasalar da, qanunverici hakimiyyətdə çoxluğu itiriblər.
Bu, Trampın prezidentliyinin ikinci yarısının birinci iki ildən fərqli siyasi şəraitdə keçəcəyi deməkdir. Administrasiyanın qarşısında ya demokratlarla müəyyən məsələlər üzrə razılığa gəlmək, ya da Konqreslə uzunmüddətli siyasi qarşıdurma şəraitində fəaliyyət göstərmək vəzifəsi dayanır.
Seçkilərin nəticələri həm də 2028-ci il prezident seçkiləri ərəfəsində hər iki partiyanın gələcək strategiyasına təsir göstərəcək. Respublikaçılar seçici dəstəyinin azalmasının səbəblərini araşdırmalı, demokratlar isə əldə etdikləri Konqres çoxluğundan necə istifadə edəcəklərini müəyyənləşdirməli olacaqlar.
Beləliklə, ABŞ-də prezident dəyişməsə də, siyasi hakimiyyətin balansı dəyişib. Qarşıdakı iki ildə Vaşinqtonun daxili və xarici siyasətinin formalaşmasında artıq yalnız Ağ Evin deyil, demokratların nəzarətindəki Konqresin də mövqeyi həlledici rol oynayacaq.
BakuPost
MEDİA