Orta aylıq pensiya məbləği 593 manat oldu - Digər ölkələrdə vəziyyət necədir?

Bakupost.az AzPolitika.info-ya istinadən xəbər verir ki, 2018–2025-ci illər ərzində ölkədə pensiya məbləğlərində əhəmiyyətli artım qeydə alınıb. Bu dövrdə orta aylıq pensiya 208 manatdan 543 manata, yaşa görə orta aylıq pensiya isə 234 manatdan 578 manata çatıb. Yeni artımlar nəzərə alındıqda, bu göstəricilər müvafiq olaraq 593 manat və 632 manat təşkil edir.

Nazir müavini vurğulayıb ki, nəticədə 2018-ci illə müqayisədə orta aylıq pensiya təxminən 2,8 dəfə, yaşa görə orta aylıq pensiya isə 2,7 dəfə artmış olub.

Qeyd olunduğu kimi, son illər pensiya sistemində sığorta prinsipləri gücləndirilib, fərdi hesablar üzrə yığım mexanizmi tətbiq olunur. Buna baxmayaraq, orta pensiyanın istehlak səbəti ilə müqayisəsi sosial təminatın real alıcılıq qabiliyyətinin artırılmasının hələ də aktual olduğunu göstərir.

Müqayisə üçün Türkiyədə 2025-ci il üçün ən aşağı pensiya 14 400 lirə müəyyən edilib. Bu məbləğ mövcud məzənnə ilə təxminən 600–650 manat aralığına bərabərdir. Pensiyalar ildə iki dəfə – yanvar və iyul aylarında inflyasiya və makroiqtisadi göstəricilər nəzərə alınmaqla indeksasiya olunur. Yüksək inflyasiya pensiyaların real dəyərini azaltsa da, hökumət sosial müdafiə mexanizmlərini genişləndirməyə çalışır.

Gürcüstanda pensiya yaşa görə fərqləndirilir. 70 yaşdan yuxarı şəxslər üçün yaşa görə pensiya 415 lari (təxminən 260 manat) təşkil edir. 2020–2024-cü illərdə pensiyalar mərhələli şəkildə artırılsa da, minimal pensiyanın yaşayış minimumundan aşağı olması ölkədə müzakirə mövzusu olaraq qalır.

Polşada minimum dövlət pensiyası 1780 zlotidir, bu da Azərbaycan manatı ilə 820–830 manat deməkdir. Avropa İttifaqının sosial standartlarına uyğun olaraq, ölkədə pensiya və sosial müavinətlər hər il mart ayında indeksləşdirilir. Bundan əlavə, özəl pensiya fondları təqaüdçülərin gəlir imkanlarını genişləndirir.

Çexiyada orta aylıq pensiya 20 736 kron səviyyəsindədir və bu, təxminən 1 600 manata bərabərdir. Pensiya sistemi baza hissə və sığorta haqlarına əsaslanan dəyişkən hissədən ibarətdir. Uzunmüddətli əmək fəaliyyəti pensiya məbləğinin daha yüksək olmasına şərait yaradır. Yaşlı əhalinin artımı fonunda hökumət gələcək illərdə pensiya yaşının artırılmasını müzakirə edir.

Almaniyada orta aylıq pensiya 1 660 avro təşkil edir ki, bu da 3 100–3 200 manat civarındadır. Ölkədə pensiya sistemi əsasən çalışanların ödədiyi sosial sığorta haqları hesabına maliyyələşdirilir. Əhalinin sürətlə qocalması son illərdə pensiya fondlarına əlavə yük yaradıb və uzunmüddətli dayanıqlıq üçün yeni islahatlar gündəmdədir.

Böyük Britaniyada dövlət pensiyası həftəlik 230 funt sterlinq səviyyəsindədir. Aylıq hesabla bu məbləğ təxminən 2 200 manat edir. Britaniya pensiya sistemi üçpilləlidir: dövlət pensiyası, işəgötürən fondları və fərdi pensiya yığımları. Demoqrafik dəyişikliklər səbəbilə ölkədə pensiya yaşının mərhələli şəkildə artırılması davam edir.

Ümumilikdə, araşdırma göstərir ki, Azərbaycan region ölkələri arasında Gürcüstanı geridə qoysa da, Avropa ölkələri ilə müqayisədə pensiya məbləğləri xeyli aşağıdır. Avropada yüksək pensiyalar sosial sığorta haqlarının və vergi yükünün daha çox olması ilə əlaqəlidir.