İsveçdə vətəndaşlıq hüququ ilə bağlı mühüm qərar qəbul edilib. Noyabrın 11-də İsveç parlamenti — Riksdag — ikili vətəndaşlığı olan şəxslərin müəyyən hallarda İsveç vətəndaşlığından məhrum edilməsinə qanunla imkan verən konstitusiya dəyişikliyini təsdiqləyib.
Yeni müddəalar 1 yanvar 2027-ci ildən qüvvəyə minəcək. Bu qərar İsveçdə yaşayan vətəndaşlar, xüsusilə də həm İsveç, həm də başqa ölkənin vətəndaşlığına malik olan insanlar arasında haqlı olaraq suallar doğurur: Yeni qaydalar kimlərə şamil olunacaq? Hansı hallarda vətəndaşlıq itirilə bilər? İkili vətəndaşlığı olan hər kəs narahat olmalıdırmı?
Gəlin, Riksdagın qərarına və onun mümkün nəticələrinə aydınlıq gətirək.
Riksdag nəyi təsdiqləyib?
Qəbul edilən qərar İsveç Konstitusiyasının əsas qanunlarından biri olan *Regeringsformen* sənədinə dəyişikliklə bağlıdır.
İsveçdə konstitusiyaya dəyişiklik etmək üçün parlament eyni təklifi iki dəfə qəbul etməlidir. Bu iki səsvermə arasında isə parlament seçkisi keçirilməlidir.
Sözügedən dəyişikliklə bağlı ilk qərar 20 may 2026-cı ildə qəbul olunmuşdu. Noyabrın 11-də keçirilən ikinci səsvermədə Riksdag təklifi yekun olaraq təsdiqlədi.
Rəsmi nəticələrə əsasən:
– 292 deputat qərarın lehinə səs verib;
– 51 deputat əleyhinə səs verib;
– 6 deputat səsvermədə iştirak etməyib.
Qərar Konstitusiya Komitəsinin 2026/27:KU9 saylı hesabatı əsasında qəbul edilib.
Hansı hallarda İsveç vətəndaşlığından məhrumetmə mümkün olacaq?
Qəbul edilmiş konstitusiya dəyişikliyi ikili vətəndaşlığı olan şəxslərlə bağlı iki əsas halı nəzərdə tutur.
1. İsveç vətəndaşlığının yanlış əsaslarla əldə edilməsi
Əgər şəxsin İsveç vətəndaşlığını yanlış məlumatlar və ya digər qeyri-düzgün əsaslar vasitəsilə əldə etdiyi müəyyən olunarsa, qanunla nəzərdə tutulan şərtlər daxilində onun vətəndaşlığının ləğvi mümkün ola bilər.
2. İsveçin həyati əhəmiyyətli milli maraqlarına ciddi zərər vuran cinayətlər
Digər hal İsveçin həyati əhəmiyyətli milli maraqlarına ciddi zərər vuran cinayətlərlə bağlıdır. Belə cinayətə görə məhkum edilmiş ikili vətəndaşlığı olan şəxs qanunda nəzərdə tutulan şərtlər əsasında İsveç vətəndaşlığından məhrum edilə bilər.
Burada vacib bir məqamı xüsusi qeyd etmək lazımdır: söhbət ikili vətəndaşlığı olan bütün şəxslərdən getmir. Vətəndaşlıqdan məhrumetmə yalnız qanunda göstərilən konkret əsaslar və şərtlər mövcud olduqda mümkün ola bilər.
Bu dəyişiklik kimlərə aiddir?
Yeni konstitusiya müddəası ikili və ya çoxsaylı vətəndaşlığı olan şəxslərə aiddir.
Başqa sözlə, yalnız İsveç vətəndaşlığına malik olan şəxslərin bu yeni əsaslarla vətəndaşlıqdan məhrum edilməsi nəzərdə tutulmur.
İsveç və Azərbaycan vətəndaşlığına malik olan soydaşlarımız üçün də bu qərarı diqqətlə izləmək vacibdir. Bununla belə, təkcə iki ölkənin vətəndaşı olmaq insanın İsveç vətəndaşlığını itirməsi üçün əsas deyil.
Əsas məsələ vətəndaşlığın hansı əsaslarla əldə edilməsi və qanunda göstərilən digər şərtlərin mövcud olub-olmamasıdır.
1 yanvar 2027-ci ildən nə dəyişəcək?
Konstitusiya dəyişikliyi 1 yanvar 2027-ci ildə qüvvəyə minəcək. Bu tarixdən etibarən qanunvericilikdə müəyyən edilən şərtlər daxilində ikili vətəndaşlığı olan şəxslərin İsveç vətəndaşlığından məhrum edilməsi üçün hüquqi imkan yaranacaq.
Ancaq bu qərar bütün ikili vətəndaşların statusunun avtomatik dəyişəcəyi demək deyil. Vətəndaşlıqdan məhrumetmənin konkret şərtləri və proseduru müvafiq qanunvericiliklə müəyyən olunur.
Ona görə də konstitusiya dəyişikliyini hər bir ikili vətəndaşın vətəndaşlığını itirməsi kimi başa düşmək düzgün olmazdı.
İsveçdə yaşayan azərbaycanlılar nələrə diqqət etməlidirlər?
Bu qərar İsveçdə yaşayan Azərbaycan icması üçün də əhəmiyyətlidir. Xüsusilə ikili vətəndaşlığı olan şəxslərin rəsmi məlumatları izləməsi və öz hüquqi vəziyyətlərini düzgün qiymətləndirməsi vacibdir.
Diqqət yetirilməli əsas məqamlar bunlardır:
– İsveç vətəndaşlığının əldə edilməsi ilə bağlı sənədləri qaydasında saxlamaq;
– vətəndaşlıq qanunvericiliyinə dair yeni rəsmi qərarları izləmək;
– yalnız sosial şəbəkələrdə yayılan məlumatlara əsaslanaraq nəticə çıxarmamaq;
– şəxsi vəziyyətlə bağlı suallar yarandıqda miqrasiya və vətəndaşlıq hüququ üzrə mütəxəssisə müraciət etmək.
Hər bir şəxsin hüquqi vəziyyəti fərqli ola bilər. Buna görə də ümumi xəbərləri fərdi hüquqi məsləhət kimi qəbul etmək olmaz.
Nəticə
Riksdagın 11 noyabr 2026-cı il tarixli qərarı İsveçin vətəndaşlıq siyasətində mühüm dəyişikliklərdən biridir. Yeni konstitusiya müddəası müəyyən hallarda ikili vətəndaşlığı olan şəxslərin İsveç vətəndaşlığından məhrum edilməsinə qanunla imkan yaradır.
Lakin bu qərarı ikili vətəndaşlığı olan hər kəs üçün avtomatik təhlükə kimi təqdim etmək doğru deyil. Vətəndaşlığın itirilməsi yalnız qanunda göstərilən konkret əsaslar və şərtlər daxilində mümkün ola bilər.
AZERI.SE olaraq İsveçdə yaşayan Azərbaycan icmasını maraqlandıran hüquqi və ictimai yenilikləri izləməyə, vacib qərarları rəsmi mənbələr əsasında oxucularımıza çatdırmağa davam edəcəyik.
Rəsmi mənbələr:
1. İsveç Riksdagı — Betänkande 2026/27:KU9:
https://www.riksdagen.se/sv/dokument-och-lagar/dokument/betankande/en-grundlagsskyddad-abortratt-samt-utokade_he01ku9/
2. Riksdagın 11 noyabr 2026-cı il tarixli səsverməsinin nəticələri:
https://www.riksdagen.se/sv/dokument-och-lagar/dokument/omrostning/omrostning-betankande-202627ku9-en_he19ku9p1/
Qeyd: Bu məqalə məlumatlandırma məqsədi daşıyır və fərdi hüquqi məsləhət hesab edilmir.
MEDİA