Səngərlərdən göydələnlərə - İnanılmazdır: müharibə milyarderlərə çatdı

Bakupost.az xəbər verir ki, uzun illər “müharibələrdən kənar iqtisadi ada” kimi təqdim olunan Dubay artıq regiondakı geosiyasi qarşıdurmanın bir hissəsinə çevrilir.

Son on illərdə Dubay dünyanın ən sürətlə zənginləşən şəhərlərindən birinə çevrilmişdi. Beynəlxalq hesabatlara görə, şəhərdə yaşayan milyonçularının sayı on minlərlə, milyarderlərin sayı isə onlarla ölçülür.

2023–2025-ci illərdə Dubay lüks daşınmaz əmlak bazarında rekord göstəricilər əldə etmişdi. Təkcə 2024-cü ildə şəhərdə 10 milyon dollardan baha olan yüzlərlə villa və penthaus satılıb. Bu göstərici Dubayı lüks daşınmaz əmlak bazarında London, Nyu-York və Honkonq kimi şəhərlərlə eyni sıraya çıxarıb.

Bu iqtisadi sıçrayışın əsas səbəbi isə neft deyil, təhlükəsizlik və sabitlik reputasiyası idi. Müharibə ocağı olan Yaxın Şərqdə Dubay qlobal kapital üçün təhlükəsiz liman sayılırdı.

Dubay modelinin əsas dayağı göydələnlər və süni adalar deyil, investorların təhlükəsizlik hissi idi.

Şəhər illərlə özünü regionun ən sabit iqtisadi mərkəzi kimi təqdim edib və məhz bu səbəbdən Rusiya, Avropa və Asiyadan olan varlı investorlar kapitalını Dubaya yönəldib.

Lakin regionda hərbi risklərin artması bu psixoloji üstünlüyü sarsıdır.

Analitiklər qeyd edirlər ki, Dubayın uğuru böyük ölçüdə investor psixologiyasına əsaslanırdı: burada müharibə olmayacaq, biznes təhlükə altına düşməyəcək və kapital qorunacaq.

Dubay dünyanın ən sürətlə böyüyən lüks daşınmaz əmlak bazarlarından biridir.

Palm Jumeirah kimi süni adalarda yerləşən villalar və Dubai Marina zonasında yerləşən göydələn mənzilləri əsasən supervarlı investorlar tərəfindən alınır.

Son illərdə Dubay lüks əmlak satışına görə London və Nyu-York kimi şəhərləri belə geridə qoymuşdu.

Lakin geosiyasi risk xəbərləri investor davranışını dəyişdirə bilər. Analitiklər bildirirlər ki:

• bəzi investorlar yeni alış qərarlarını təxirə salır

• spekulyativ kapital bazardan çıxmağa başlayır

• əmlak bazarında qiymət artımı dayanır

Əgər gərginlik davam edərsə, bəzi seqmentlərdə qiymətlərin enməsi də mümkündür.

Dubay yalnız investisiya mərkəzi deyil, həm də dünyanın ən böyük turizm istiqamətlərindən biridir.

Hər il on milyonlarla turist bu şəhərə gəlir və iqtisadiyyatın böyük hissəsi turizm və xidmət sektorundan formalaşır.

Lakin təhlükəsizliklə bağlı xəbərlər turizm bazarına da təsir edə bilər. Ekspertlər deyir ki, hadisələr belə davam edərsə, Dubaya turist axını zəifləyə, beynəlxalq şirkətlər əməkdaşlarını regiondan müvəqqəti çıxara və aviasiya marşrutları dəyişə bilər.

Dubay Beynəlxalq Hava Limanı dünyanın ən böyük tranzit hava qovşaqlarından biridir və burada baş verən hər hansı təhlükəsizlik insidenti qlobal aviasiya sisteminə də təsir edir.

Dubay həm də qlobal kapital axınlarının mühüm qovşaqlarından biridir.

Son illərdə Dubay Rusiya kapitalının böyük hissəsini qəbul edib, Asiya və Avropa investisiya fondlarının regional mərkəzinə çevrilib, dünya ticarətinin əsas logistika qovşaqlarından biri olub.

Bu səbəbdən şəhərdə risklərin artması təkcə Dubay iqtisadiyyatına deyil, qlobal pul dövriyyəsinə də təsir göstərə bilər.

Bəzi analitiklər investorların bir hissəsinin kapitalını yenidən Sinqapur, London və İsveçrə kimi sabit maliyyə mərkəzlərinə yönəldə biləcəyini qeyd edir.

Dubay ətrafında baş verən hadisələr müharibənin yeni tərəfini üzə çıxarır.

Ənənəvi olaraq müharibələrdə zərər çəkən tərəflər hərbi qüvvələr və münaqişə bölgəsində yaşayan mülki əhali hesab olunurdu.

Lakin qloballaşmış iqtisadiyyatda müharibənin təsir dairəsi daha genişdir.

Dubay nümunəsi göstərir ki, belə qarşıdurmalar artıq qlobal kapitalın sahiblərini – milyarderləri və iri investorları da zərbə altında qoyur.

Çünki bu şəhərdə milyardlarla dollar dəyərində daşınmaz əmlak, investisiya fondları, bank aktivləri və biznes layihələri cəmləşib.

Analitiklər hesab edir ki, bu faktor gələcəkdə müharibələrə qlobal münasibəti də dəyişə bilər.

Çünki münaqişələrin iqtisadi zərəri artıq yalnız dövlət büdcələrinə deyil, dünyanın ən varlı şəxslərinin sərvətlərinə də birbaşa təsir edir.

Başqa sözlə, Dubay nümunəsi göstərir ki, müasir müharibələrdə zərər çəkənlər siyahısına yalnız əsgərlər və mülki əhali deyil, qlobal kapitalın sahibləri də daxil olur.

Bu isə gələcəkdə beynəlxalq biznes dairələrinin münaqişələrə münasibətini dəyişə və siyasi qərarlara daha güclü iqtisadi təzyiq mexanizmlərinin yaranmasına səbəb ola bilər.

Çünki qlobal kapitalın dəyişməyən bir qanunu var:

Pul həmişə ən təhlükəsiz limanı seçir.