BMT zalında baş verənlər: Azərbaycan niyə zalı tərk etmədi?

Bu hal onu göstərir ki, Türkiyədə bəzi qüvvələr hər fürsətdə Azərbaycanla Türkiyənin arasını vurmağa çalışırlar.

Məsələ ilə bağlı siyasi şərhçi, professor Əlimusa İbrahimov “Bakupost”a bildirib ki, BMT Baş Assambleyasında atdığı addımla Azərbaycan prinsipial diplomatiyanı müdafiə edib:

“İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyasında tribunaya qalxması zamanı 70-dən çox ölkənin nümayəndəsi etiraz olaraq iclas zalını tərk etdi. Zalda qalan azsaylı nümayəndələr arasında Azərbaycan təmsilçisi də var idi və nümayəndəmiz İsrail Baş nazirinin çıxışını sona qədər dinlədi. Bu qərar, xüsusən qardaş Türkiyə mediası və sosial media dairələrində tənqidlərə səbəb oldu, hətta Bakı Fələstin işində həmrəyliyi tərk etməkdə və islami öhdəliklərinə xəyanət etməkdə ittiham olundu. Düşünürəm ki, bu tənqidlər Azərbaycan diplomatiyasının mahiyyətini, simvolik jestləri əsl siyasətdən ayırmağı və Azərbaycanın xarici siyasətini uzun müddət müəyyən edən strateji reallıqları əsaslı şəkildə anlamamaqdan qaynaqlanır”.

“Bu prinsiplər mücərrəd ideallar deyil. Onlar Azərbaycanın mürəkkəb və çox vaxt düşmən mühitdə yanaşmasını qurduğu təməldir. Onilliklərlə davam edən erməni işğalına dözən və yalnız bu yaxınlarda ərazi bütövlüyünü bərpa edən bir dövlət kimi Azərbaycan ardıcıl diplomatik davranışın əhəmiyyətini çoxdan yaxşı başa düşür.

Bu ardıcıllıq indiki mübahisədən çox əvvəl nümayiş etdirilib. Azərbaycan nümayəndə heyətləri tarixən BMT Baş Assambleyası zalında hətta torpaqlarımızın bir hissəsini işğal edən erməni rəsmilərinin çıxışları zamanı da qalırdılar”.

Ekspert deyir ki, Azərbaycanın diplomatik protokolu nümayəndələrinin şəxsi və ya siyasi düşmənçilikdən asılı olmayaraq bütün natiqləri dinləməsini tələb edirdisə, o zaman Netanyahunun çıxışı zamanı zalı tərk etmək qeyri-ardıcıl və hətta riyakarlıq nümunəsi olardı:

Müsahibimizin fikrincə, Azərbaycanı bu müstəvidə tənqid edənlər texniki iştirakı siyasi dəstəkdən ayıra bilmirlər:

“Tənqidçilər Azərbaycan diplomatının zalda oturması təsvirini Netanyahuya siyasi dəstəyin sübutu kimi qələmə verdilər. Sözügedən diplomat attaşe idi-diplomatik xidmətdə ən aşağı vəzifələrdən biri. Attaşenin rolu texnikidir, müşahidə etmək, dinləmək, qeyd aparmaq, məlumat toplamaq və hesabat hazırlamaq. Bu, siyasi qərar qəbul edən şəxs deyil, xarici mövqeləri toplamaq və təhlil etmək kimi vacib işi yerinə yetirən funksionerdir”.

“Bir təhlildə düzgün qeyd olunduğu kimi, “bir dövlətin nümayəndəsinin zalda olması o dövlətin çıxış edən ölkənin bütün siyasətini qəbul etməsi demək deyil”. Eyni məntiqlə, zalı tərk etmək heç bir problemi avtomatik həll etmir-sadəcə simvolik etirazı qeydə alır. Azərbaycanın seçimi Netanyahunun çıxışına dəstək deyil, diplomatik peşəkarlığa sadiqliyinin təsdiqi idi”.

“Azərbaycan BMT-də, Qoşulmama Hərəkatında və İslam Əməkdaşlıq Təşkilatında (İƏT) iki dövlətli həll və Fələstin dövlətinin yaradılmasını ardıcıl olaraq dəstəkləyib.

Azərbaycanın Fələstinə dəstəyi yalnız ritorika deyil. İƏT-in fəal üzvü və Fələstin məsələsində islam həmrəyliyini ardıcıl nümayiş etdirən dövlət kimi Azərbaycan Fələstin hüquqlarını dəstəkləyən BMT qətnamələrinin lehinə səs verib və beynəlxalq hüquqa əsaslanan ədalətli və hərtərəfli həllə çağırıb. Prezident İlham Əliyev birmənalı şəkildə bildirib ki, Azərbaycan “həmişə Fələstini və Fələstin dövlətinin yaradılmasını dəstəkləyib”.

Ekspert bildirir ki, Azərbaycanın İsraillə münasibətləri qarşılıqlı hörmət, qarışmama və ümumi milli maraqlara əsaslanan strateji tərəfdaşlıqdır:

“İsrail müstəqillikdən sonra Azərbaycanın suverenliyini tanıyan ilk ölkələrdən biri idi və rəsmi diplomatik əlaqələr 1992-ci ildən bəri davamlı olaraq güclənib. İsrail Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü yüksək səslə dəstəkləmiş və 44 günlük Vətən müharibəsi zamanı onun siyasi dəstəyi Bakıda yüksək qiymətləndirildi.

Tərəfdaşlıq diplomatiyadan qat-qat uzağa gedir. İsrail silah və yüksək texnologiyalı hərbi sistemlərin, o cümlədən pilotsuz uçuş aparatları və elektron müharibə avadanlığının əsas təchizatçısı olub ki, bunlar Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin modernləşdirilməsində mühüm rol oynayıb. Enerji sektorunda Azərbaycan İsrailin neft ehtiyacının əhəmiyyətli hissəsini təmin edir. İsrail şirkətləri kənd təsərrüfatı, su idarəçiliyi və kibertəhlükəsizlik sahələrində Azərbaycanın inkişaf ehtiyaclarına birbaşa aid olan qabaqcıl texnologiyalar gətirirlər.

Bunların heç biri Azərbaycanın Fələstinə dəstəyi ilə ziddiyyət təşkil etmir. Xarici işlər naziri Bayramovun vurğuladığı kimi, Azərbaycanın İsraillə münasibətləri “balanslaşdırılmış və neytral siyasətin yürüdülməsinə mane olmur”. Azərbaycanın xarici siyasəti çoxvektorlu və praqmatikdir, hər hansı bir blokun və ya ideoloji düşərgənin tələbləri ilə deyil, milli maraqla idarə olunur”.

“Türkiyə mediasında hadisə “yalnız Azərbaycan diplomatı Netanyahunun çıxışını dinlədi” kimi təqdim edildi. Təxminən 40 başqa ölkənin -Qazaxıstan, Meksika, Keniya və Salvador daxil olmaqla-nümayəndələrinin zalda qalması yada salınmadı. Diqqətin Azərbaycana yönəldilməsi Fələstin rifahına həqiqi narahatlıq deyil, Bakı-Ankara münasibətlərinə zərər vurmağa çalışan Türkiyədəki müəyyən dairələrin hədəflənmiş kampaniyasının göstəricisi oldu”.

Ə.İbrahimov vurğuladı ki, BMT Baş Assambleyasında zalı tərk etmə dünyanın diqqətini çəkən güclü simvolik bəyanat olsa da, yerdəki faktları dəyişmir:

“Nəticələri dəyişən şey davamlı diplomatiya, strateji mövqeləşmə və ayrılıqlar arasında dialoqu saxlamaq bacarığıdır. Azərbaycanın zalda qalma qərarı Fələstinə xəyanət deyil, onilliklər boyu xarici siyasətini yönləndirən prinsiplərin təsdiqi idi: ardıcıllıq, peşəkarlıq və təcriddən çox əlaqə yolu ilə milli marağın təqibi.

Azərbaycan öz diplomatik ənənələri və strateji hesablamaları olan suveren dövlətdir. Onun xarici siyasətini sosial medianın emosional reaksiyaları və ya digər dövlətlərin siyasi gündəlikləri müəyyən edə bilməz. Zalda qalan Azərbaycan nümayəndəsi Netanyahunun siyasətini təsdiq etmirdi, diplomatiyanın vacib işini yerinə yetirirdi-dinləmək, təhlil etmək və bir gün sülh qurmaq üçün lazım ola biləcək ünsiyyət kanallarını qorumaq. Performativ jestlər və boş etirazlar dünyasında Azərbaycanın sakit peşəkarlığı xatırladır ki, səmərəli diplomatiya çox vaxt eşitmək istəmədiyimiz şeyləri eşitməyi tələb edir”.