"Visa" və "Mastercard" tarifləri endirilir: Bank xidmətləri və köçürmələr ucuzlaşacaqmı?

Bank eksperti Asif İbrahimov “Bakupost”a bildirib ki, beynəlxalq ödəniş sistemlərinin tariflərinin azaldılması istiqamətində danışıqlar aparılır. Onun sözlərinə görə, prosesin nəticəsi bankların xərclərinin müəyyən hissəsinin aşağı düşməsinə şərait yarada bilər. Ancaq əsas məsələ əldə olunan qənaətin hansı hissəsinin müştərilərə çatacağıdır.

Ekspert qeyd edib ki, banklar kart əməliyyatlarına görə beynəlxalq ödəniş sistemlərinə müəyyən haqlar ödəyirlər. Bu tariflərin azalması bankların hər əməliyyatdan əldə etdiyi gəlirlə çəkdiyi xərc arasındakı fərqə müsbət təsir göstərə bilər. Xüsusilə kart əməliyyatlarının həcmi böyük olan banklar üçün bu qənaət daha əhəmiyyətli ola bilər.

Asif İbrahimov vurğulayıb ki, beynəlxalq tariflərin azalması vətəndaşların kart xidmətlərinin avtomatik ucuzlaşacağına zəmanət vermir. Kartın illik xidmət haqqı, kartdan-karta köçürmə komissiyası, nağdlaşdırma haqqı və digər bank xidmətlərinin qiyməti müxtəlif amillərdən formalaşır. Bankların texnologiya, kibertəhlükəsizlik, işçi heyəti, infrastruktur və risklərin idarə edilməsi ilə bağlı xərcləri də mövcuddur. Buna görə də tarif endiriminin müştərilərə təsirini qiymətləndirərkən bankların ümumi xərc strukturunu nəzərə almaq lazımdır.

Ekspertin sözlərinə görə, banklar əldə etdikləri qənaəti kart xidmətlərinin qiymətini və köçürmə komissiyalarını azaltmaqla, bəzi əməliyyatları ödənişsiz etməklə və ya müştərilərə əlavə güzəştlər təqdim etməklə əks etdirə bilərlər. Bu addımlar bank xidmətlərinin əlçatanlığını artıra və nağdsız ödənişlərə marağı gücləndirə bilər.

O bildirib ki, tariflərin azalması bankların mənfəət marjasını da artıra bilər. Lakin bazarda rəqabət güclü olduqda bankların xərclərdəki qənaətin bir hissəsini müştərilərə ötürmək üçün daha çox stimulu yaranır. Sərfəli tariflər təklif edən bank yeni müştərilər cəlb edə, mövcud müştərilərini saxlaya və bazar payını genişləndirə bilər.

Asif İbrahimov kiçik və orta sahibkarlığa mümkün təsirlərə də diqqət çəkib. Onun sözlərinə görə, mağazalar, restoranlar, kafelər və digər xidmət müəssisələri kartla ödənişləri qəbul edərkən müəyyən komissiyalar ödəyirlər. Bu xərclərin azalması sahibkarların əməliyyat məsrəflərini aşağı sala bilər. Ancaq qənaətin məhsul və xidmətlərin qiymətlərində əks olunması rəqabətdən, ümumi xərc strukturundan və sahibkarların qərarlarından asılıdır.

Ekspert qeyd edib ki, “Visa” və “Mastercard” tariflərinin bankların ümumi xərclərində dəqiq payı barədə bütün sektor üzrə təsdiqlənmiş açıq rəqəm olmadan konkret faiz göstərmək düzgün deyil. Bankların əməliyyat həcmləri, kart portfelləri və xərc strukturları fərqlidir. Bu göstəricinin açıqlanması tarif endiriminin banklara və müştərilərə real təsirini daha aydın qiymətləndirməyə imkan verərdi.

O, həmçinin Azərbaycanda alternativ ödəniş mexanizmlərinin inkişafının vacibliyini vurğulayıb. Ani Ödənişlər Sistemi və QR-kodla ödənişlərin genişlənməsi müəyyən əməliyyatlarda beynəlxalq kart şəbəkələrindən asılılığı azalda və istifadəçilərin seçim imkanlarını artıra bilər. Rəqabətin güclənməsi bankları xidmətlərin keyfiyyətinə və qiymətinə daha çox diqqət yetirməyə sövq edə bilər.

Asif İbrahimovun fikrincə, tariflərin azaldılmasının nəticəsi yalnız bankların xərclərinə qənaət etməsi ilə ölçülməməlidir. Əsas göstəricilər vətəndaşların daha ucuz köçürmə etməsi, sahibkarların daha az komissiya ödəməsi və nağdsız ödənişlərin əlçatanlığının artmasıdır. Bankların xərcləri azalarsa, bu dəyişikliklərin müştərilərə hansı formada çatdırıldığı da şəffaf olmalıdır.

Ekspert hesab edir ki, “Visa” və “Mastercard” tariflərinin aşağı salınması müştərilər üçün real fayda yaratmaq imkanı verir. Bunun üçün banklar yeni xərc şəraitinə uyğun olaraq tariflərinə yenidən baxmalı və əldə etdikləri qənaətin bir hissəsini müştərilərlə bölüşməlidirlər.